دكتر مسعود بیات:

رادیكالیزه شدن دكترین اسلام

مهم‌ترین عامل در شكل‌گیری انقلاب بود

مؤلف كتاب انقلاب اسلامی در زنجان،‌ گفت: رادیكالیزه شدن دكترین اسلام و تفسیرها و تأویل‌های جدیدی كه جنبه‌ی ضد سلطنت و طاغوت داشتند،‌ از مهم‌ترین عوامل در شكل‌گیری انقلاب اسلامی ایران بودند. توسل به نیروهای مذهبی، ‌در آن مقطع زمانی، سبب پیدایش موج بیداری در بین مردم ایران شد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)‌ منطقه‌ی زنجان،‌ دكتر مسعود بیات در ادامه افزود: به دو دلیل به نقش نیروهای مذهبی در این كتاب پرداخته‌ام. اول، رسالت مركز اسناد انقلاب اسلامی، زیرا كه این مركز از یك طیف مذهبی می‌باشد. دوم، باور شخصی‌ام كه رویكرد به گروه مذهبیون داشته‌ام، زیرا حتا نیروهای غیرمذهبی كه در انقلاب اسلامی 57 سهیم بودند، ‌روكش و پوششی مذهبی داشتند كه این امر در اسنادی كه به دست آورده‌ام، كاملاً‌ مشهود است.

عضو هیأت علمی دانشگاه ارومیه در خصوص نحوه‌ی تألیف این اثر گفت: در مرحله‌ی نخست، مركز اسناد انقلاب اسلامی به من پیشنهاد داد كه با توجه به سیاست این مركز، مبنی بر چاپ و نشر تاریخ منطقه‌ای انقلاب اسلامی، شروع به كار كنم. با بررسی‌های اولیه متوجه شدیم كه در این زمینه خلائی وجود دارد و ما كه به كارهای منبعی به صورت تاریخ‌نگاری عادت كرده بودیم،‌ از انجام این كار بزرگ، واهمه داشتیم.

وی كه در اولین جلسه‌ی گروه تاریخ عصركتاب زنجان در سال 87 سخن می‌گفت، ادامه داد: در مرحله‌ی دوم، نیاز به نوشتن یك طرح تحقیقی داشتیم كه با توجه به چهارچوب‌های این مركز، ‌این طرح، ‌پیش از این نوشته شده بود. در مرحله‌ی سوم، به شناسایی منابع و مآخذ پرداختیم. اولین منبع، داده‌های مكتوب بودند كه مهم‌ترین اسناد در دسترس از سازمان اسناد ملی، بنیاد تاریخ، ‌مركز اسناد ریاست جمهوری، مؤسسه‌ی مطالعات تاریخ معاصر، مجموعه‌ی اسناد خانوادگی آیت‌الله فقاهتی و خبرگزاری پارس (از سال 54 تا 60) بودند. دومین منبع داده‌های شفاهی بود كه خاطرات افراد مؤثر در انقلاب در زنجان و صحبت‌های آن‌ها را شامل می‌گردید.

در ابتدای این جلسه پرویز فتح‌اله‌پور با تأکید بر معرفی و نقد آثار ناشران و مؤلفان بومی در گروه تاریخ عصرکتاب در سال جدید، در خصوص انقلاب اسلامی ایران تصریح كرد: صرف‌نظر از این‌كه با چه ایدئولوژی و از چه منظری می‌خواهیم به انقلاب نگاه كنیم، ‌این نكته مورد اشتراك همه‌ی گروه‌ها قرار خواهد داشت كه مهم‌ترین رویداد تاریخ معاصر ایران، وقوع انقلاب اسلامی سال 57 است. ما می‌توانیم میزان اهمیت این رویداد را با توجه به پیامدها، آثار و نتایج این حادثه در حیطه‌ی داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، مورد ارزیابی قرار دهیم. وقوع انقلاب در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، مذهبی و به طور كلی در تمام ابعاد زندگی ایرانیان، قطعاً‌ تأثیرگذار بوده و جامعه را متحول كرده است.

این كارشناس ارشد تاریخ خاطرنشان ساخت: دلیل اختلاف نظر تحلیل‌گران انقلاب درباره‌ی عامل مهم شكل‌گیری آن، شاید این باشد كه انقلاب اسلامی حركتی بود كه مورد انتظار تحلیل‌گران و سیاست‌مداران جهانی نبود. چنان‌که چند ماه قبل از انقلاب، رئیس جمهور وقت امریكا، ‌ایران را «جزیره‌ی ثبات» می‌نامد. انقلاب اسلامی یك حركت سراسری در جامعه‌ی ایران بود و نمی‌شود آن را به یك منطقه یا شهر بزرگ و یا یك حوزه‌ی خاص جغرافیایی محدود كرد. انقلاب، یك حركت و خیزش عمومی در جامعه‌ی ایران بود كه در اكثر مناطق ایران، صورت گرفت. هر شهر، با توجه به پتانسیل‌های جمعیتی، جغرافیایی، اقتصادی و هم‌چنین موقعیت استراتژیك خود، ‌تأثیرگذاری خاصی در انقلاب داشته است.

فتح‌اله‌پور پس از تشریح بخش‌های مختلف كتاب انقلاب اسلامی در زنجان، گفت: كتاب حاضر در راستای ضبط و ثبت وقایع انقلاب اسلامی و تدوین جغرافیای آن در منطقه‌ی زنجان تألیف شده است و باید کار نویسنده را به دلیل شجاعت در نوشتن اولین كتاب در این زمینه در زنجان، ستود، که محققین دیگر با الگوبرداری از این كتاب می‌توانند قدم‌های بعدی را در این راه بردارند.

این نشست با پرسش حاضران و نقل پاره‌ای از ایرادات و قوت‌ها، پایان یافت.